مدیتیشن از زمان های قدیم و در فرهنگ های مختلف به عنوان یک روش برای تقویت سلامت روانی و جسمی مورد استفاده قرار می گرفته است. در دهه های اخیر، آخرین فناوری ها ادعا می کنند که ممکن است هیچ چیز به اندازه یک تمرین منظم مدیتیشن برای انسان مفید نباشد. مدیتیشن به بهبود کیفیت ذهنی و روانی فرد کمک می کند و می تواند در تعامل با محیط و مواجهه با چالش های زندگی موثر باشد.
مت دیکسون، محققی در بخش روانشناسی استنفورد، می گوید: “مدیتیشن بر دو مسیر اصلی در مغز تأثیر می گذارد. یکی در شبکه حالت پیش فرض است، منطقه مغزی که درگیر نشخوار فکری و ساختن افکار درباره گذشته و آینده است. (سلام، اضطراب!) این شبکه در افرادی که مدیتیشن می کنند کمتر فعال می شود. از طرف دیگر، بخشی از مغز به نام insula (مسئول آگاهی از بدن) در کسانی که مدیتیشن می کنند فعال تر می شود و منجر به افزایش آگاهی از احساسات ذهنی و احساسات بدنی آنها می شود.”
به طور کلی تاثیرات مدیتیشن بر ذهن شامل موارد زیر است:
- سیستم عصبی آرام با کنترل تنفس
کنترل تنفس در مدیتیشن از طریق تمرکز بر تنفس انجام می شود که این امر به کاهش استرس و اضطراب می انجامد. آگاهی بر تنفس عمیق و آرام باعث آرامش فیزیولوژی و دوری از افکار پراکنده می شود. فردی که بر الگوی تنفس خود آگاهی دارد، سیستم عصبی خود را به حالت آرامش برده و از تنش ها دور می شود. می دانیم که بسیاری از بیماری ها ریشه در سیستم عصبی ناآرام دارند. بنابراین با مدیتیشن و در نتیجه سیستم عصبی آرام، می توان از بیماری های عصبی جلوگیری کرد.
سیستم عصبی آرام= ذهن آرام= بدن سالم
2. مدیتیشن باعث کاهش اضطراب و افسردگی می شود
در حال حاضر، افسردگی که یک مشکل شایع در افراد مسن است و در نهایت می تواند منجر به مشکلات قلبی عروقی و مرگ شود، رو به افزایش است. محرک های اصلی افسردگی استرس و اضطراب هستند. مطالعه ای در هاروارد نشان داده است که مدیتیشن می تواند واکنش ما به استرس و اضطراب را تغییر دهد. در واقع، مدیتیشن نواحی از مغز را تغییر می دهد که با افسردگی مرتبط هستند.
- مرکز من
ناحیه ای در مغز به نام “مرکز من” وجود دارد. این ناحیه در واقع همان قشر جلوی مغز میانی (mPFC) می باشد. دغدغه هایی که در مورد آینده داریم، فکرهای مربوط به گذشته، و به طور کلی اطلاعات مربوط به خودمان در این ناحیه پردازش می شود. این ناحیه از مغز در افراد مسن فعال تر است و زمانی که استرس و اضطراب در فرد افزایش یابد، قشر جلوی مغز میانی نیز فعال تر می شود.
- مرکز ترس
بخش دیگری از مغز “مرکز ترس” یا آمیگدال است که از مناطق مرتبط با افسردگی می باشد. این بخش از مغز غدد فوق کلیوی را تحریک می کند تا هورمورن استرس یا کورتیزول را در پاسخ به ترس، خطر، یا سایر احساس های درک شده در محیط پیرامون ترشح کند. مرکز ترس، مسئول پاسخ جنگ یا گریز است.
مرکز من و مرکز ترس با یکدیگر به طور هماهنگ کار می کنند و باعث افسردگی می شوند. زمانی که شخصی مدیتیشن می کند، بهتر می تواند احساسات منفی و اضطراب را نادیده بگیرد. به همین دلیل مدیتیشن باعث کاهش استرس، اضطراب و افسردگی در افراد می شود.
3. مدیتیشن و بهبود حافظه
ناحیه مغزی درگیر در حافظه هیپوکامپ نام دارد. مدیتیشن از این ناحیه محافظت می کند. در واقع می توان گفت که مدیتیشن باعث افزایش حجم هیپوکامپ و در نتیجه بهبود حافظه می شود. از طرف دیگر، مطالعات نشان داده اند که افرادی که به طور مکرر دچار افسردگی هستند، تمایل به هیپوکامپ کوچک تری دارند. بنابراین با انجام مدیتیشن و افزایش حجم این ناحیه، افسردگی نیز کاهش می یابد.
4. کمک به جلوگیری از آلزایمر
از آنجا که مدیتیشن باعث تقویت حافظه می شود، بنابراین می توان گفت که می تواند از آلزایمر نیز جلوگیری کند. تحقیقات نشان داده اند که تمرین مداوم مدیتیشن باعث ایجاد پدیده های عصبی از جمله کاهش انحطاط مغزی مرتبط با سن و بهبود عملکرد های شناختی می شود. اثرات مدیتیشن با حافظه بلند مدت افراد مرتبط است. از آنجایی که مغز معمولاً با افزایش سن شروع به آتروفی می‌کند، تمرین منظم مدیتیشن ممکن است به حفظ ماده خاکستری مغز و کاهش خطر زوال شناختی کمک کند.
5. مدیتیشن نگرش و ذهنیت شما به زندگی را عوض می کند.
هدف اصلی مدیتیشن از بین بردن استرس نیست. حتی جلوگیری از آن هم نیست. مدیتیشن افکار منفی را حذف نمی کند بلکه به ما کمک می کند (آموزش می دهد) تا به آن احساسات توجه کنیم و آگاه باشیم که لازم نیست بر اساس آن احساسات منفی عمل کنیم. مدیتیشن فاصله ای بین شما و افکار منفی و استرس زا ایجاد می کند. با مدیتیشن به این درک می رسیم که ما صرفا آن احساسی که تجربه می کنیم نیستیم! مدیتیشن به ما کمک می کند که با خود مهربان باشیم و در شرایط سخت کمی کمتر واکنش نشان دهیم.
6. افزایش آرامش، صلح درونی، و احساس خوشبختی
فردی که مدیتیشن می کند، درک عمیق تری از خود و آنچه درونش می گذرد پیدا می کند. کسی که این موقعیت را تجربه کند به آرامش و صلح درونی بیشتری دست می یابد. همچنین، با کاهش توجه به فکرهای منفی و هماهنگی ذهن و بدن، احساس رضایتمندی در فرد افزایش می یابد که منجر به افزایش احساس رضایت از زندگی و خوشبختی می شود. مطالعه ای در استنفورد نشان می دهد که سطوح دوپامین (انتقال دهنده عصبی لذت)، سروتونین (انتقال دهنده عصبی شادی)، و گابا GABA(انتقال دهنده عصبی آرامش) در پاسخ به مدیتیشن افزایش می یابند.
7. تسهیل فرایند تصمیم گیری
مدیتیشن با تمرکز بر لحظه ی حال و کاهش پرخاشگری ذهنی، به تقویت توانایی تمرکز کمک می کند. فردی که به تمام احساسات و وقایع حال حاضر توجه دارد، راحتتر می تواند تصمیم بگیرد. در واقع، مجموعه ای از اثرات مدیتیشن (افزایش تمرکز و توجه، کاهش استرس و اضظراب، افزایش آگاهی ذهنی، ایجاد فاصله از افکار منفی، و ایجاد فضای تأمل) به فرد کمک می کند تا تصمیم های بهتری در مواجهه با چالش های زندگی بگیرد.
8. زندگی در لحظه ی حال با مدیتیشن
امروزه، با گسترش تکنولوژی و دسترسی به اینترنت جهانی، استرس و اضطراب با نگرانی درباره زندگی آینده یا حتی مرور خاطرات گذشته افزایش یافته است. مدیتیشن با تمرکز بر زمان حال و تجربیاتی که در لحظه اتفاق می افتد، فرد را از اینگونه دغدغه ها و واقعیت های متخیل دور می کند و او را به زندگی در لحظه ی حال هدایت می کند. این امر نیز از استرس فرد می کاهد و کمک می کند تا وقایع زندگی را به طور کامل حس و تجربه کند.
9. تاثیرات ذهنی مدیتیشن باعث بهبود روابط با سایر افراد می شود.
از آنجا که مدیتیشن باعث هماهنگی و آگاهی بر افکار و احساساتمان می شود، در نهایت به ما کمک می کند تا ظرفیت بیشتری برای حضور و زمان گذراندن با سایر افراد از جمله خانواده، دوستان، و همکاران داشته باشیم. در محل کار صبورتر باشیم و احساسات و نیازهای مختلف و متفاوت فرزندانمان را بهتر درک کنیم. رها کردن افکاری که باعث می شوند احساس بدی به خودمان یا موقعیتمان داشته باشیم، عملکرد ما را در زندگی روزمره بهبود می بخشد.
10. کاهش عصبانیت و خشونت از طریق تقویت هوش هیجانی
با آگاهی بیشتر از عواطف و توانایی کنترل آنها، فرد می تواند به طور موثرتری با واکنش های خود به موقعیت های استرس زا و عصبانیت آور برخورد کند. آگاهی به دست آمده از طریق مدیتیشن به فرد کمک می کند تا واکنش های منطقی تر و متعادل تری داشته باشد. از طرف دیگر، زمانی که فرد در حالت مدیتیشن قرار می‌گیرد، به طور آگاهانه با عواطف خود در تماس است و می‌تواند آنها را به طور مثبت تغییر دهد، که این می‌تواند به کاهش عصبانیت و خشونت کمک کند.
منابع
https://www.headspace.com/articles/meditation-and-alzheimers
